Turkish-English Translator

Today, I had the pleasure of talking with students at a local highschool who were interested in translation as a profession. We had a delightful time but alas it was too short. I mean what you can explain to a class in 2 hours about one of the most demanding professions in the world? It was invigorating to see young people intent on expanding their world and I appreciated Mr. Cihan Dönmez's invitation. I would like to encourage other professionals to get involved with their community and invest in the lives of young people.

There is no doubt that translators play an important role in bridging cultures and bringing them together. It is also impossible to deny that there is a huge potential for inter-cultural misunderstanding if translators are not equipped both linguistically and culturally to understand the "other" peoples in the world. I say "other" (öteki) because unless translators can help people bridge the cultural gaps, Turks will always be the "other" to the Irish and the Irish will always be the "other" to Turks. Helping cultures understand one another and respect one another is truly a high calling.

Much of what translators do may be monotonous and sometimes even trivial but in some small way all of us translators have the opportunity to make a difference and contribute to world peace.

İnsanların içinde yaşadığı farklı kültür ve sosyal çevreler giyim tarzlarından tutun da dinledikleri müziğe, sanatlarına, kullandıkları sözcüklere, vb.'ye yansır. İşte bir toplumun tekdüze olmamasının en iyi nedeni: aynı olmamak.

Çeviri için de aynı durum geçerlidir. Çevirmenler bir cümleyi çok farklı şekillerde çevirebilir. Bu durumda, çeviriyi kontrol eden redaktöre (proofreader) önemli görevler düşmektedir. Redaktör her şeyden önce çeviri değil proofreading yaptığının bilincinde olmalı ve aşağıda belirtilenleri dikkate almalıdır:

• Kişisel tercihlerini yansıtmamak
• Çevirmenin tarzına saldırmamak
• Harcanan emek ve zamanı hiçe saymamak
• Profesyonel olmak
• Müşteri kazanmak için çeviri etiğine aykırı şekilde davranmamak
• Objektif olmak.

Özellikle proofreaderın müşteri kazanmak (kandırmak) için başvurduğu hileler çevirmene yapılmış büyük bir haksızlıktır. Örneğin, yabancı tercüme bürolarıyla çalışan bazı redaktörler buralardaki kişilerin Türkçe bilmemesinden istifade ederek çevirmenin kullandığı kelimeleri eş anlamlılarıyla veya sözcüklerin cümledeki yerlerini değiştirerek "yanlış" çeviri olarak müşteriye sunmakta ya da kaynak metindeki anlamı özgün bir şekilde veren çevirmenin yaratıcılığına saldırarak orijinal metne sadık kalıp anlamsız cümleler kurmaktadır.

Kaynak Metin

TL4000 is a powerful tape library that helps organisations automate their backup processes to reduce the need for manual intervention and the risk of human error.

Çevirmen

TL4000, şirketlerin MANUEL müdahale ihtiyacını ve insan kaynaklı hata riskini düşürmek için yedekleme işlemlerini otomatikleştirmelerine yardımcı olan güçlü bir teyp kütüphanesidir.

Redaktör

TL4000, şirketlerin MANÜEL müdahale ihtiyacını ve insan kaynaklı hata riskini düşürmek için yedekleme işlemlerini otomatikleştirmelerine yardımcı olan güçlü bir teyp kütüphanesidir.

Kaynak Metin

Dell Inspiron 1100 Notebook Details and Product Views

Dell Inspiron 1100 Dizüstü Bilgisayar DETAYLARI ve Ürün Görüntüleri

Dell Inspiron 1100 Dizüstü Bilgisayar AYRINTILARI ve Ürün Görüntüleri

Ne kadar "akıllıca" bir davranış! Bu "akıllıca" davranış karşısında şaşkına dönen müşteri çeviriyi çevirmene geri gönderir. Çevirmenin redaktörden dönen çevirisindeki "hataları" görünce nasıl bir şok geçirdiğini tahmin etmek zor olmasa gerek.

Bu noktada ortaya birçok sorun çıkmaktadır. Öncelikle kime inanacağını şaşıran müşterinin üç seçeneği vardır; çeviriyi ikinci bir redaktöre göndermek ki; bu vakit ve nakit kaybı demektir, başka bir çevirmenle çalışmak ya da aynı çevirmenle çalışmaya devam etmek. Bu durumu belirleme de ikinci redaktörün büyük payı olacaktır. Mağdur olan çevirmen belki de bir müşteri kaybederken, redaktör ise müşteri çalmanın tadını çıkaracaktır.

Bu tür sonuçlara engel olmak için bazı çeviri büroları redaktörlere talimatlar (gramer hatası, noktalama işaretleri, format ve anlam hatası) göndererek çeviride neleri kontrol edeceği konusunda redaktörü yönlendirmektedir.

Birlikte çalıştığımız Transware şirketi LISA (Localization Industry Standards Association) OA Modelini kullanmaktadır. Tamamen objektif bir yöntem olan LISA QA ile hatalar kelime sayısına göre (gramer, noktalama, imla, anlam, tutarlılık, resmiyet gibi) puanlandırılarak kritik, büyük ve küçük şeklinde sınıflandırılmaktadır:

Kritik

LORD OF THE RINGS

YZÜKLERİN EFENDİSİ

Şeklinde kitap kapağı düşünün. Hata, direkt olarak göze çarptığı için kritik kategorisindeki yerini alıyor. Ayrıca büyük kategorisinde sürekli olarak tekrarlanan hatalar bu kategoriye dahil edilir.

Büyük

ALL IMPLIED WARRANTIES INCLUDING BUT NOT LIMITED TO IMPLIED WARRANTIES OF FITNESS AND MERCHANTABILITY ARE LIMITED IN DURATION TO ONE YEAR FROM DATE OF ORIGINAL PURCHASE.

Çevirmen

SÖZÜ EDİLEN SAĞLIK VE ORTALAMA KALİTE GARANTİLERİNİ İÇEREN ANCAK SINIRLI OLMAYAN TÜM BAHSEDİLEN GARANTİLER İLK ALINDIĞI TARİHTEN İTİBAREN BİR YILLIK KULLANIM SÜRESİ İLE SINIRLIDIR.

Redaktör

BELİRLİ BİR AMACA UYGUNLUK VE SATILABİLİRLİK GARANTİLERİ DAHİL, VE FAKAT BUNLARLA SINIRLI KALMAKSIZIN, TÜM ZIMNİ GARANTİLER ÜRÜNÜN SATIN ALINDIĞI TARİHTEN İTİBAREN BİR YILLIK KULLANIM SÜRESİ İLE SINIRLIDIR.

LISA QA bu hatayı büyük kategorisinde sınıflandırmaktadır çünkü tamamen kaynak metin yanlış anlaşılmış. Bu garanti belgesi ilk şekliyle basılsaydı ileride ciddi sorunlara neden olabilirdi. Ayrıca küçük kategorisindeki hatalar sürekli tekrarlandığında bu kategoriye dahil edilir.

Küçük

I met a few of my friends at the party.

Partide bir kaç arkadaşımla karşılaştım.

Bitişik yazılması gereken “birkaç” kelimesi başka yerlerde yanlış haliyle tekrarlanmadığı sürece LISA QA’in küçük kategorisinde sınıflandırılır.

Bu yöntem ile çevirmen haksız eleştirilerle karşılaşmak yerine hatalarını objektif bir şekilde görerek kendini geliştirme fırsatını bulabilmektedir. Ancak çevirmenler önceki LISA QA sonuçlarını dikkate almayıp aynı hataları tekrarlamaya devam ederse hatalarının büyük kategorisine dahil edileceğini unutmamalıdır.